Ιησουίτες στην Ελλάδα

Τι βρίσκει κανείς στο Ιστορικό Αρχείο του Τάγματος;

Το αρχειακό υλικό του Ιστορικού Αρχείου του Τάγματος Ιησουιτών στην Ελλάδα, ως προς το είδος και το περιεχόμενό του, είναι πολύ πλούσιο. Περιλαμβάνει: επιστολές, ομιλίες, κηρύγματα, ημερολόγια, λογιστικά και ιστορικά βιβλία, κτηματολόγια, έγγραφα θεολογικών, ηθικών και πνευματικών μελετών, και άλλα.

Αποτελεί πλούσια και πολύτιμη πηγή για επιστήμονες, ερευνητές και συγγραφείς, οι οποίοι ενδιαφέρονται για την ελληνική ιστορία των τελευταίων 500 χρόνων, ενώ εξίσου σημαντικές είναι οι πληροφορίες και αναφορές που υπάρχουν για άλλες χώρες. Εδώ και δεκαετίες, υλικό από τα ιστορικά αρχεία των Ιησουιτών έχει αποτελέσει θέμα ή σημαντικό βοήθημα για διδακτορικά συγγράμματα, καθώς και ιστορικές, κοινωνιολογικές ή άλλες μελέτες και εδόσεις.

Αντίθετα με ό,τι πιστεύεται γενικά, το Ιστορικό Αρχείο δεν περιορίζεται στη θρησκευτική θεματολογία, αλλά εκτείνεται σε τομείς όπως τα μαθηματικά, την αστρονομία, την ιστορία, την αρχαία λογοτεχνία, τις πατερικές μελέτες, κ.τ.λ.

Μέσα σε αυτή τη μεγάλη ποικιλία ντοκουμέντων, ανάμεσα στα πιο εντυπωσιακά χειρόγραφα ξεχωρίζουν, ενδεικτικά, το λυτό παραχώρησης ενός φέουδου από τον τότε Δούκα του Αιγαίου (14ος αιώνας), μια δικαστική απόφαση του Αρχιεπισκόπου Ματούρη (1565), τα λεξικά-γραμματικές του Girolamo Germano (1622) και το Μαθηματάριο του Δανιήλ του Κεραμέως.

Τα λυτά που περιλαμβάνονται στο αρχείο, αξιοποιήθηκαν στις εκδοθείσες μελέτες τους κυρίως από τους π.π. Γεώργιο Hofmann και Gaetano Romano (Cenni storici della missione della Compagnia di Gesù in Grecia. Palermo: Stab. Tip. G. Bondi, 1912), και τον Μάρκο Ρούσσο-Μηλιδώνη (Οι Ιησουίτες στον ελληνικό χώρο [1560-1915]. Αθήνα: Εκδόσεις Κ.Ε.Ο., 1981).

Οι κώδικες, από την άλλη πλευρά, βρήκαν ιδιαίτερη ανταπόκριση σε φοιτητές, πανεπιστημιακούς καθηγητές και ιστορικούς.

herod
Ηρώδης ή Η Σφαγή Των Νήπιων, επ. Β. Πούχνερ, Εκδ. Καστανιώτη

Δύο θεατρικά έργα αγνώστων συγγραφέων, τα οποία ανακαλύφθηκαν στο ΑΤΙΣ κατά τη δεκαετία 1970, μελετήθηκαν από φοιτητές των Πανεπιστημίων Κρήτης και Αθηνών υπό την καθοδήγηση των καθηγητών Νίκου Παναγιωτάκη και Βάλτερ Πούχνερ, καταλήγοντας σε δύο ολοκληρωμένες, σημαντικές εκδόσεις. Πρόκειται για το χριστουγεννιάτικο θρησκευτικό δράμα Ηρώδης ή Η Σφαγή των Νηπίων (κριτική έκδοση με εισαγωγή, σημειώσεις και γλωσσάριο, επ. Βάλτερ Πούχνερ. Αθήνα: Εκδόσεις Καστανιώτη, 1998) και το έργο Η Τραγέδια του Αγίου Δημητρίου (επιμ. Μ. Παναγιωτάκης, Βάλτερ Πούχνερ. Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης, 2000), έργο το οποίο παίχτηκε για πρώτη φορά το Δεκέμβριο του 1723.

Δεν θα μπορούσαμε να παραλείψουμε, επίσης, την άκρως ενδιαφέρουσα έκθεση του π. Φραγκίσκου Λα Λόμια, γραμμένη το 1788, σχετικά με την ίδρυση της Μονής των Ιησουιτών στη Σύρο, η οποία εκδόθηκε με τίτλο Το μοναστήρι της «Παναγιάς»: Τα πρώτα χρόνια των Ιησουιτών στη Σύρο (επιμ. π. Γαβριήλ Μαραγκός. Απανωσύρια: Κ.Ε.Ο. Σύρου, 1981).

Η συλλογή των αρχείων που έχουν συγκεντρωθεί στη Μονή Ιησουιτών της Αθήνας, εκτός από το ΑΤΙΣ, περιλαμβάνει και άλλα αρχεία, όπως αυτό της Τήνου (ΑΤΙΤ), του οποίου η ταξιθέτηση και μια σύντομη καταγραφή έχουν ήδη αρχίσει.

Η οργάνωση, η ταξινόμηση και η διάθεση του συνόλου των Αρχείων αποτελεί έργο υπό εξέλιξη, καθώς, άλλωστε, και η χρηματοδότηση αυτής της μακρόχρονης εργασίας.

Διαβάστε επίσης...